โรคไม่ติดต่อเรื้อรังป้องกันได้ ปัจจุบันผู้คนจำนวนมากกำลังเผชิญกับปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรังหรือที่เรียกว่า NCDs (Non-Communicable Diseases) ซึ่งเป็นกลุ่มโรคที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแต่มีสาเหตุหลักมาจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตในระยะยาว ในการดำเนินชีวิตประจำวันหากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม โรคเหล่านี้สามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพ
ชีวิตอย่างมาก ตัวอย่างของโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่พบได้บ่อย ได้แก่ โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคมะเร็ง เป็นต้น แม้ว่าโรคเหล่านี้จะดูน่ากังวลแต่สิ่งที่น่ายินดีคือเราสามารถลดความเสี่ยงและป้องกันโรคเหล่านี้ได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ หากเริ่มต้นดูแลสุขภาพอย่างถูกวิธีโดยมีวิธีปฏิบัติดังนี้คือ
1. เลือกรับประทานอาหารที่ดีและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ เพราะอาหารเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อสุขภาพโดยตรง การเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์กับร่างกายจะช่วยลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังได้อย่างมาก ตัวอย่างแนวทางการกินเพื่อสุขภาพ เช่น ลดอาหารที่มีไขมันสูง น้ำตาลสูงและโซเดียมสูง เพิ่มคุณค่าของอาหารแต่ละมื้อด้วยการรับประทาน ผัก ผลไม้และธัญพืชไม่ขัดสี เลือกรับประทานโปรตีนคุณภาพ เช่น ปลา ไข่ ถั่ว หรือเนื้อไม่ติดมัน ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวันประมาณ 8-10 แก้ว แนวทางในการปรับพฤติกรรมการกินเพียงเล็กน้อยแต่ถ้าทำอย่างต่อเนื่อง และมีความสม่ำเสมอจะสามารถช่วยป้องกันโรคเรื้อรังได้ในระยะยาว
2. ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การที่เราเคลื่อนไหวร่างกายเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญในการดูแลสุขภาพเพราะช่วยให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ สิ่งที่แนะนำคือให้ออกกำลังกายอย่างน้อย 30 นาทีต่อวันโดยเน้นการออกกำลังกายที่ต่อเนื่องและส่งผลดีต่อการทำงานของหัวใจ ทำกิจกรรม เช่น เดินเร็ว วิ่ง ว่ายน้ำหรือปั่นจักรยาน หลีกเลี่ยงการนั่งนานเกินไปในแต่ละวันโดยลุกขึ้นมายืดเส้นยืดสายบ้างครั้งละ 5-10 นาที การออกกำลังกายจะช่วยควบคุมน้ำหนัก ลดไขมันสะสมและลดความเสี่ยงของโรค เช่น โรคหัวใจและโรคเบาหวานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
3. ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม น้ำหนักตัวที่มากเกินไป โดยเฉพาะภาวะอ้วนลงพุง เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคเรื้อรังหลายชนิด การรักษาน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมจะช่วยลดความเสี่ยงของ โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคเบาหวานได้ วิธีควบคุมน้ำหนักที่ดีที่สุดคือการปรับพฤติกรรมการกินและเพิ่มการออกกำลังกายอย่างสมดุล
4. ลดความเครียดและพักผ่อนให้เพียงพอ ความเครียดสะสมสามารถส่งผลต่อสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ อีกทั้งการนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอก็เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังหลายชนิด แนวทางดูแลสุขภาพจิต เช่น นอนหลับให้ได้ 7–8 ชั่วโมงต่อวัน ทำกิจกรรมผ่อนคลาย เช่น อ่านหนังสือ ฟังเพลงหรือนั่งสมาธิ จัดสมดุลระหว่างการทำงานและการพักผ่อน เมื่อร่างกายได้รับการพักผ่อนอย่างเพียงพอ ระบบต่าง ๆ จะทำงานได้ดีขึ้นและช่วยลดความเสี่ยงของโรคเรื้อรังในระยะยาว
5. ตรวจสุขภาพเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง การตรวจสุขภาพเป็นประจำช่วยให้สามารถค้นพบความผิดปกติของร่างกายได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เช่น ระดับน้ำตาลในเลือด ความดันโลหิตหรือไขมันในเลือด การรู้เท่าทันสุขภาพของตนเองจะช่วยให้สามารถป้องกันและดูแลโรคต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพก่อนที่จะมีอาการรุนแรง
การป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังไม่ได้เป็นเรื่องยาก หากเริ่มต้นจากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเช่น การกินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ควบคุมน้ำหนัก ลดความเครียดและตรวจสุขภาพเป็นประจำ เมื่อดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่องไม่เพียงแต่จะช่วยลดความเสี่ยงของโรคต่าง ๆ เช่น โรคเบาหวานหรือโรคหัวใจ เท่านั้นแต่ยังช่วยให้เรามีคุณภาพชีวิตที่ดี แข็งแรงและสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขในระยะยาว